Айша Бибі кесенесі: Тарих пен өнердің жауһары
Айша Бибі кесенесі — XI-XII ғасырларда тұрғызылған, ортағасырлық Қазақстанның ең құнды сәулет ескерткіштерінің бірі. Бұл кесене Жамбыл облысы, Тараз қаласынан шамамен 18 шақырым жерде, Әулие-Ата өңірінде орналасқан.
Аңыз бен шынайы тарих
Айша Бибі кесенесінің құрылуы махаббатқа толы аңызбен байланысты. Айша Бибі — белгілі Қарахан әулетінің ханшайымы, ал оның сүйіктісі Қарахан батыр болған дейді. Аңыз бойынша, олардың махаббаты қиыншылықтарға тап болып, Айша Бибі Қараханға қосылу жолында қайтыс болады. Оның қайтыс болған жерінде сүйіктісі осы кесенені салдырады.
Бұл оқиға тек аңыз ғана емес, сонымен қатар махаббаттың, адалдықтың, адамгершіліктің символына айналды.
Сәулеттік ерекшеліктері
Кесене төртбұрышты, әр қабырғасы шамамен 7,6 метр. Оның төбесі бұрыннан құлаған, бірақ реставрация кезінде қайта қалпына келтірілді. Айша Бибі кесенесінің негізгі ерекшелігі — оны сәндеген терракота тақтайшалары. Қабырғаларындағы 60-қа жуық ою-өрнек геометриялық, өсімдік тектес және жазба элементтерден құралған. Әрбір өрнек ерекше символикаға ие, ал бүкіл құрылым өзінің нәзіктігімен әрі үйлесімділігімен ерекшеленеді.
Кесененің сыртқы жағы мен өрнектері исламдық сәулет өнерінің терең ықпалын көрсетеді. Әсіресе, қабырғаларында кездесетін араб жазбалары мен эпиграфика оның рухани тереңдігін айқындайды.
Кесененің мәні мен маңызы
Айша Бибі кесенесі тек сәулет туындысы ғана емес, ол Қазақстанның мәдениеті мен тарихының бөлінбес бір бөлігі. Кесене қазақ халқының ежелгі сәулет өнеріндегі шеберлігін көрсетеді.
Бұл орын қазіргі кезде махаббат пен адалдықтың символы ретінде кеңінен танымал. Әсіресе, жас жұбайлар мен туристер арасында танымал орын. Мұнда келушілер өткеннің тынысын сезініп, қазақ мәдениетінің тереңдігін ұғынады.
Қазіргі жағдайы
Қазақ үкіметі бұл кесенені сақтап қалу үшін бірнеше рет реставрация жұмыстарын жүргізді. Қазіргі уақытта кесене туристер үшін қолжетімді және оны зерттеу мен көруге барлық мүмкіндік бар.
Айша Бибі кесенесі — бұл тек сәулет өнерінің емес, махаббаттың, рухани тазалық пен мәдениеттің ұлы символы.